ประเพณีไหว้สาพญาเม็งราย

 

ประเพณีไหว้สาพญาเม็งราย

ได้ทำเป็นประจำทุกปีในวันที่ ๑๘ เมษายน ณ คุ้มพญาเม็งราย (มังราย) ตั้งอยู่ที่บ้านสันป่าสัก หมู่ที่ ๓ ตำบลเม็งราย อำเภอพญาเม็งราย จังหวัดเชียงราย เดิมเป็นเนินดินเตี้ยๆ มีเนื่อที่ประมาณ ๕ ไร่ เป็นป่าละเมาะ ซึ่งบริเวณดังกล่าว เจ้าพญามังราย ได้มาหยุดพักกองทัพเพื่อหาเสบียงอาหารให้แก่กองทัพ ซึ่งเป็นจำนวนนับหมื่นๆคน และเพื่อเอาแรงก่อนเข้าตีเมืองเชียงของและสอดแนมหาข่าวกำลังข้าศึก ในปี พ.ศ. ๒๕๓๐ กิ่งอำเภอพญาเม็งราย ได้รับการยกฐานนะเป็น “อำเภอ” มีนายประยูร วงษ์พานิช เป็นนายอำเภอคนแรก ท่านจึงคิดสร้างถาวรวัตถุเกี่ยวกับคุ้มพญาเม็งราย จึงได้ร้องขอไปยังกรมศิลปากรร่วมกับอำเภอพญาเม็งราย ได้ออกแบบเพื่อดำเนินการก่อสร้างคุ้มพญาเม็งรายจนแล้วเสร็จ และในวันที่ 21 สิงหาคม 2533 อำเภอพญามังรายได้ทำพิธีอันเชิญพระบรมรูปพญาเม็งรายจากที่ว่าการอำเภอพญาเม็งรายไปประดิษฐานในคุ้มพญาเม็งราย โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายให้เกียรติมาเป็นประธานในพิธี ในปัจจุบันคุ้มพญาเม็งรายเป็นสถานที่สักการะบูชาและสถานที่พักผ่อนหย่อนใจของประชาชนโดยทั่วไป อำเภอพญาเม็งราย ตามตำนานเล่าขานสืบต่อกันมาว่า ครั้งหนึ่ง เจ้าพญาเม็งราย หรือพ่อขุนเม็งรายมหาราช เคยนำกองทัพจะไปตีเมืองผาแดง (อำเภอเชียงของ) พระองค์ได้ทรงหยุดพักไพร่พลบริเวณป่าละเมาะ ซึ่งเป็นเนินดินเตี้ยๆ เนื้อที่ประมาณ 3 ไร่เศษ และได้เสด็จพักผ่อนเป็นการส่วนประองค์ไป “ตั้งไก่ป่า” ที่สันกลางทุ่งนา และที่แห่งนี้ได้รับการบอกเล่าสืบๆกันมาว่า “ซุ้มตั้งไก่พญาเม็งราย” หรือ “คุ้มพญาเม็งราย” อำเภอพญาเม็งราย แต่เดิมเคยเป็นพื้นที่หนึ่งของอำเภอเทิง จังหวัดเชียงราย ต่อมา เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม 2524 กระทรวงมหาดไทยได้ประกาศแบ่งท้องที่การปกครองบางส่วนของอำเภอเทิง รวม 3 ตำบล คือ ตำบลแม่เปา ตำบลแม่ต๋ำ และตำบลไม้ยา จัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอ และได้อัญเชิญพระนามของ พ่อขุนเม็งรายมหาราชเป็นชื่ออำเภอ เรียกว่า “กิ่งอำเภอพญาเม็งราย” และต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกาเมื่อวันที่ 13 สิงหาคม 2530 จัดตั้งเป็น “อำเภอพญาเม็งราย”